کند، که از نفوذ بیشتر اسید به درون بافت جلوگیری میکند. در حالیکه مواد قلیایی، با چربی پوست ترکیب شده و به موجب آن پوست صابونی شکل میگردد، در نتیجه تا زمانی که ترکیب آنها خنثی گردد پوست تخریب میشود (44). به کمک کاغذ تست میتوان اسیدی یا بازی بودن ماده را تشخیص داد. خنثی کردن اسید با باز و یا برعکس ممنوع است، زیرا واکنش اسید با باز باعث ایجاد گرما و افزایش شدت سوختگی میشود. در این نوع سوختگی، پوست را باید به مدت 20-15 دقیقه شستشو داد (49).
یکی دیگر از انواع سوختگیها، سوختگی الکتریکی میباشد. که بیشتر در خردسالان رخ میدهد و یک تهدید جدی برای کودکان محسوب میشود. زیرا کودکان به دلیل توانایی استفاده از اشیاء خیلی کوچک، قادر خواهند بود اجسامی مانند سنجاق سر، میخ، میل بافتی و ابزار دیگر را وارد پریز برق کنند. اغلب کودکان نوپا نیز سیمهای برق را وارد دهان خود میکنند، و از آنجایی که آب دهان یک هادی الکتریسیتهی بسیار خوب است، شانس سوختگی الکتریکی اطراف دهان افزایش مییابد (22). همچنین تماس کودک با جریان برق بیشتر از 40 ولت بالقوه خطرناک است و سبب بروز آریتمی قلبی بصورت فیبریلاسیون بطنی یا ایست قلبی میشود (49،1).
سوختگی از نظر عمق و وسعت بافت آسیبدیده طبقهبندی میشود. بهطوریکه اسملتزر25 (1388) مینویسد عمق سوختگی بستگی به میزان حرارت و مدت زمان تماس با حرارت دارد (38)، و برحسب عمق بافتهای از بین رفته، به انواع زیر تقسیم میشود:
– سوختگی درجهی یک یا سطحی26 که صدمه در سطح اپیدرم است و بسیار دردناک است و پوست قرمز میشود. آفتاب سوختگی و شعله کوچک باعث بروز این نوع سوختگی میگردد (44). در سوختگی درجه یک سلولهای آسیبدیده در طی 5-4 روز پوسته ریزی بدون بر جا گذاشتن اسکار بهبود مییابد (50 ).
– سوختگی درجهی 2 یا ضخامت نسبی27: که به دو دسته تقسیم میشود، الف – سوختگی سطحی درم؛ اپیدرم و لایه های فوقانی درم را در بر میگیرد و مشخصه آن تاولهایی است که حاصل تجمع مایع در پیوستگاه درم و اپیدرم میباشد. زخم این نوع سوختگی مرطوب، قرمز و تاولی است (51). سوختگی درجهی دو سطحی بسیار دردناک است زیرا تعداد زیادی از پایانههای عصبی زنده باقیمانده بدون حفاظ در معرض هوا قرار میگیرند (1). زخم سوختگی درجهی دو حدوداً 14 روز، با برجا گذاشتن اسکار بهبود مییابد. این نوع زخم نسبت به تغییرات درجه حرارت، مواجهه با هوا و نور بسیار حساس میباشد (50).
ب – سوختگی عمقی درم، سوختگی به لایه های رتیکولار درم گسترش یافته و ایجاد تاول میکند. سطح زخم بلافاصله پس از آسیب دارای نمای سفید و صورتی مشبک پیدا میکند که نتیجهی تفاوت در خونرسانی آن ناحیه میباشد (38). برای بهبود نیاز به زمان طولانی، حدوداً 30 روز، داشته و در نهایت بافت اسکار هیپرتروفیک در آنها ایجاد میشود (44). سوختگیهای عمیق نسبت به سطحی درد کمتری دارد زیرا پایانههای عصبی کمتری زنده میمانند (1). آب جوش و تماس با شعله آتش منجر به سوختگی عمقی میگردند (38).
– در ارتباط با سوختگی درجهی 3 یا تمام ضخامت28، این نوع سوختگی تمام لایه های پوست را نابود میکند. نمای ظاهری سفید یا قرمز گیلاسی داشته و ممکن است دارای تاولهای عمقی باشد. این زخمها سفت، و فرو رفته هستند (51). شعلهی آتش و تماس طولانی با مایعات داغ، جریان برق و تماس با مواد شیمیایی نیز میتواند این نوع سوختگی را بوجود آورد (44). زخم سوختگی درجهی 3 بدون مداخلات جراحی ترمیم نمیشود. با توجه به وسعت و عمق سوختگی موجب ایجاد درد بسیار زیاد در کودکان میشود (38).
– در ارتباط با سوختگی درجهی 4، این نوع سوختگی نه تنها لایه های پوست، بلکه چربی زیر جلدی و ساختارهای عمقیتر مانند تاندون و استخوانها را نیز گرفتار میکند. ظاهر زغالی داشته و شامل سوختگی الکتریکی، تماسی و برخی سوختگیهای ناشی از غوطه ور شدن در آتش میباشد. در این نوع سوختگی بیماران هوشیار نیستند (50).