تحصیلی ، تردید در انتخاب رشته تحصیلی ، ناتوانی در برنامه ریزی برای مطالعه دروس و… همه این مسائل باعث شده که نقش و وظیفه مشاوران در مدارس به عنوان مهم ترین عامل تغییر و تحول دانش آموزان بیشتر توجه شود . اما در بعضی از مدارس متأسفانه مشاوران به کار های کلیشه ای می پردازند و از نقش اصلی خود دور هستند .
مسأله ای که در پی پاسخگویی به آن در زمینه موضوع ، موفقیت تحصیلی دانش آموزان هستیم این است که : آیا مشاوران در مدارس نقشی در موفقیت و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دارند؟
ضرورت و اهمیت تحقیق :
به نظر متخصصان ، امکانات وسیع و دامنه داری در هر فرد نهفته است و به او باید کمک شود تا درباره خویش مطالعه کند و خود را به عنوان یک شخصیت بی مانند و یگانه بشناسد و با وجود فشارها و محدودیتهای زمانی و مکانی که دارد پیشرفت کند . مطالعات نشان می دهد که فرد به دلیل راهنمایی ، مشاور ، به درستی با تواناییها ، استعداد ها و محدودیتهای خویش آشنا می شود و از امکانات و کاستیهای محیط زندگی خود کاملاً آگاه می شود ، میتواند بر اساس تصمیم گیریهای درست و منطقی مناسبترین راه را انتخاب کند و بیشترین احساس رضایت و موفقیت را بدست آورد و در نتیجه شخص مفیدی برای خود و جامعه باشد ، برعکس ، عدم آگاهی فرد از نقاط قوت و ضعف خویش و بی خبری از امکانات محیطی ، موجب تباه شدن تواناییها و به هدر رفتن استعداد می شود که مسلماً چنین امری خوشایند فرد و جامعه نیست ( وکیلیان ، 81 ، ص11 ) .
همه این هدفها که اکثراً در آموزش پرورش تحقق می یابند زمانی عملی خواهند شد که دانش آموزان از نظر جسمی ، ذهنی ، روانی ، اجتماعی و اخلاقی برای انجام دادن فعالیتهای مربوطه آمادگی داشته باشند. اگر دانش آموزان دچار مشکلاتی شوند ، رشد و یادگیری آنان مختل میگردد و معلم به تنهایی نه میتواند و نه فرصت دارد که به مشکلات آنها رسیدگی کند ، در این صورت از طریق خدمات راهنمایی و مشاوره مشاور مدرسه می تواند مشکلات آنان و خانواده شان را برطرف کند و در نهایت بریادگیری آنان وکارآمدی آموزش و پرورش بیافزاید (شفیع ابادی ، 85 ، ص 15 ) .
همانطور که گفته شد ، مشاور می تواند نقش مهمی در موفقیت و پیشرفت دانش آموزان داشته باشد ، از نقش های دیگر مشاور می توان به بازدهی و کارآمدی بیشتر نظام آموزشی کشور افزایش پیشرفت تحصیلی ، کاهش افت تحصیلی ، تقلیل مشکلات رفتاری دانش آموزان ، و ایجاد جو سالم و مملو از صفا و صمیمیت بین شاگردان و معلمان و رضایت خاطر بیشتر دانش آموزان و معلمان ، افزایش اعتماد به نفس در دانش آموزان ، توزیع صحیح دانش اموزان در رشته های تحصیلی ، آشنا ساختن والدین با روشهای صحیح تربیتی و برقراری ارتباط نزدیک با آنان وایجاد فعالیت های مکمل برنامه بر اساس علاقه و استعداد دانش آموزان میگردد ( حسینی – شریفی ،73 ) .
راهنمایی و مشاوره ، به منظور ایجاد ارتباط مطلوب با محیط و برای به کار گرفتن علائق و استعداد های دانش آموزان در مسیر های مطلوب مناسب به نحوی که نیازهای جامعه از جهات مختلف تأمین شود ، طرح ریزی شده است . عواملی مهمی که ضرورت برنامه راهنمایی و مشاوره را تأیید میکند از جمله : پیشرفت اقتصادی و صنعتی ، رشته های تحصیلی متنوع و گسترش آموزش های حرفه ای ، تحولات اجتماعی ، اشتغال والدین در خارج از خانه و عدم آگاهی آنان از شیوه های راهنمایی ، اجرای تعلیمات عمومی و توجه به کیفیت آموزش و پروش . عوامل مذکور و عوامل دیگری که در تطابق و سازگاری دانش آموزان نقشی به عهده دارند نشانگر فلسفه ، اهمیت و ضرورت برنامه راهنمایی و مشاوره و توجیه کننده ایجاد تشکیلات و سیستم خاص برای تحقق اهداف مورد نظر می باشند ( حسینی بیرجندی ، 78 ، ص 19 ) .
حال در ارتباط با نقش مشاوران در موفقیت تحصیلی دانش آموزان این سؤال پیش می آید که آیا در نظام آموزش و پرورش برنامه جامع راهنمایی و مشاوره به درستی گنجانده شده است ؟

اهداف تحقیق
اهداف کلی :
بررسب نقش مشاوران در موفقیت تحصیلی دانش آموزان

اهداف جزئی :
نقش مشاوران در شناسایی استعداد ها و توانایی های دانش آموزان
نقش مشاوران در ارائه آگاهی های لازم در مورد رشته های تحصیلی به دانش آموزان
راهنمایی و مشاوره در مدرسه برای حل مسائل و مشکلات شخصی و تحصیلی دانش آموزان

سؤالات تحقیق :
1. آیا بین شناسایی استعدادها و توانایی های دانش آموزان توسط مشاوران و موفقیت تحصیلی آنها رابطه وجود داد؟
2. آیا بین ارائه آگاهی های لازم در مورد رشته های تحصیلی و موفقیت تحصیلی دانش آموزان رابطه وجود دارد ؟
3. آیا مشاوران در کشف علایق دانش آموزان تأثیری دارند ؟.
4. . آیا بین راهنمایی مشاوران و انتخاب رشته تحصیلی رابطه ای معنی داری وجود دارد ؟
5. آیا مشاوران در کاهش اضطراب دانش آموزان تأثیر دارند ؟ .
6. آیا بین نقش مشاوران و آموزش مهارتهای زندگی رابطه ای وجود دارد ؟

فرضیه ها:
فرضیه های اصلی :
فرض 1) مشاوران در کشف استعداد های دانش آموزان نقش مثبتی دارند .
فرض 2) مشاوران در کشف علائق دانش آموزان نقش مثبتی دارند .
فرض 3) مشاوران مدارس در انتخاب رشته تحصیلی دانش آموزان نقش مثبتی دارند .
فرض 4) مشاوران در کاهش اضطراب دانش آموزان نقش مثبتی دارند .
فرض 5) مشاوران مدارس با آموزش مهارتهای زندگی باعث افزایش توانمندیهای روانی عاطفی دانش آموزان می شوند .

متغیرها :
متغیر عبارت است از خصوصیات یا کیفیتی که از موردی به مورد دیگر فرق می کند و مقدار وعددی ثابت ندارد ( دلاور ، 1386 ، ص40 ) .
متغیرها از جهت نقشی که در پژوهش دارند به متغیر مستقل و وابسته تقسیم می شوند :
متغیر مستقل:
متغیرهایی که مقادیر آنها توسط دستکاری پژوهشگر تغییر پیدا می کند ، به عبارت دیگر پژوهشگر آنها را ثابت و بی تاثیر از عوامل دیگر فرض کرده ، خود به دستکاری و یا کنترل آنها
اقدام می کند تا تاثیر آن را بر روی عوامل دیگر به صورت کنترل شده مورد بررسی قرار دهد .
متغیر وابسته:
متغیرهایی که مقادیر آنها در اثر تغییر مقادیر متغیر مستقل تغییر پیدا می کند . به عبارت دیگر تغییر در آنها مستلزم ایجاد تغییر در متغیر مستقل می باشد ( همان منبع ، ص 41) .
با توجه به موضوع پژوهش که عبارت است از بررسی نقش مشاوران مدارس در موفقیت تحصیلی ، بنابراین متغیر مستقل عبارت است از نقش مشاوران مدارس و متغیر وابسته عبارت است از موفقیت تحصیلی .

تعاریف عملیاتی واژه ها :
مشاور : فردی که با ابراز اشتیاق صادقانه و با پذیرش و احترام نسبت به مراجع و درک رنج آنها به کمک و راهنمایی آنها می شتابد ( درایدن ، 88 ، ص 18) .
مشاوره : مشاوره یعنی دیدار مشاور با مراجع کننده در محیطی محرمانه و خصوصی تا مشکل مراجعه کننده و یا ناراحتی تجربه شده احتمالیش و یا شاید نارضایتی وی از زندگی و یا از دست رفتن حس هدفمندی او بررسی شود . مشاوره همواره بنا به در خواست مراجعه کننده انجام می شود ( همان ، ص 22 ) .
مشاوره از دیدگاه گاستاد “Gastad” : ” مشاوره یک جریان یادگیری است ( دو طرفه ) که مشاور با داشتن مهارتها و صلاحیت های علمی و حرفه ای سعی در شناساندن مراجع نسبت به خودش با روشهای منطبق با نیازمندیهایش دارد و او را هدفمند و خلاق و شادمان و واقع بین می سازد ” ( کامران ماوردیانی ، 80 ، ص 63) .
راهنمایی : انجمن معلمان نیویورک در گزارش 1935 خود ، راهنمایی را روند کمک به اشخاص برای رسیدن به سازگاری تطابقی که در خانه ، مدرسه ، جامعه و تمام ابعاد محیط فرد مورد نیاز است ( گیبسون _ ماریان ، 73 ، ص27 ) .
راهنمایی : در گزارش کمیسیون سلطنتی تحقیق درباره تعلیم و تربیت در ایالت کبک راهنمایی بخشی از تعلیم و تربیت است که کمک به شاگرد را در تمام سنین به طریقی منظم و سازمان یافته در اینکه او تصمیم گیری مناسب را در سازگار ی تحصیلیش و موقعیت در یک حرفه یاد بگیرد (حسینی بیرجندی ، 78 ، ص 24 ) .
موفقیت تحصیلی : یعنی دانش آموز بتواند متناسب با استعدادها و علائق خویش ، رشته مناسب را انتخاب کند و با مشکل مواجه نشود (شفیع آبادی ، 1379) .
دوره متوسطه :