مداری ، احترام به حقوق دیگران ، اعتماد به نفس و مثبت اندیشی در مورد آینده در میان کسانی که قرار است در آیندهء نزدیک مسئولیت هایی مهم و کلیدی در عرصه های مختلف بر عهده گیرند . بدیهی است ارائهء خدمات ورزشی مختلف به چنین افرادی نیازمند وجود اهداف و برنامه های مشخص و نیز تدوین چشم انداز شفاف در افق زمانی مشخص است . هنگامی که چشم انداز ورزش دانشجویی مشخص باشد ، اولین گام برای تدوین برنامه های مختلف طی شده است . وجود سلسله مراتب مختلف برنامه ها در ورزش دانشجویی و اجرای مناسب آن ها باعث خواهد شد روند رشد و توسعهء ورزش دانشجویی هرچه بیشتر تسهیل شود و از این رهگذر ، یکی از راه های رشد و شکوفایی استعدادهای سرشار دانشجویان هموارتر گردد . برنامه ریزی تلاشی هماهنگ شده به وجود می آورد و مسیر را به مدیران و کارکنان نشان می دهد . وقتی همهء اعضای سازمان بدانند سازمان در چه مسیری حرکت می کند و آن ها برای رسیدن به اهداف چه باید بکنند ، می توانند فعالیت های خود را هماهنگ کنند . به این ترتیب همکاری و کار گروهی به وجود می آید . از طرف دیگر ، نبود برنامه ریزی موجب می شود اعضای مختلف سازمان و واحدهایشان بر خلاف یا موازی یکدیگر عمل کنند . سرانجام اینکه برنامه ریزی ، اهداف و استانداردهایی به وجود می آورد که کنترل را آسان می کند ، بدون برنامه ریزی ، کنترل موثر نیست . بنابراین لزوم برنامه ریزی را می توان در دلایلی چون تعیین مسیر ، کاهش تاثیر تغییرات ، به حداقل رساندن ضایعات و اضافات و ایجاد استانداردهایی برای تسهیل کنترل جستجو کرد (رابینز و همکاران ،1379 )5 . محتوی فعالیت های فوق برنامه ورزشی ، اهمیت بسیار در موفقیت و اثربخشی برنامه دارد . زیرا برنامه ارائه شده باید مورد علاقه شرکت کنندگان باشد و برای مدیران و کارمندان فوق برنامه دانشجویی مشکل قابل بحث ، انتخاب آن دسته فعالیت هایی است که مورد توجه و علاقه دانشجویان باشد . فعالیت های ورزشی دارای تنوع بسیار می باشد و انتخاب فعالیت مناسب و مورد علاقه و توجه دانشجو کار آسانی نیست . در انتخاب نوع برنامه شرایط جغرافیایی ، آداب و رسوم فرهنگی ، توانایی افراد ، سن ، تجربیات ، نیازهای دانشجویی ، امنیت ، تاسیسات و وسایل ورزشی ، تعداد کارمندان و منابع مالی باید مورد توجه قرار گیرد (تنعمی ، 1370) .
به دلیل اهمیت فعالیت های ورزشی فوق برنامه دانشگاه های کشور در بوجود آوردن یک محیط سالم و لذت بخش و افزایش همبستگی بین دانشجویان ، فراهم کردن برنامه های هیجان انگیز ، به وجود آوردن تجربیات فراموش نشدنی ، ایجاد نگرش مثبت نسبت به مسئولین و ورزش ، تاثیرات آن برموفقیت تحصیلی دانشجویان ، ارضای نیازهای حرکتی آنان ، به وجود آوردن عادت ورزشی ، ارضای حس برتری طلبی و توسعه روحیه جمعی ، مطالعه جنبه های مختلف فوق برنامه ورزشی ضروری می باشد ( کرمی ، 1387 ) .
کیفیت هدف گذاری و برنامه ریزی و اجرای فعالیت ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است . و برنامه هایی موفق خواهد بود که متناسب با نیازهای دانشجویان طراحی شده و اصطلاحا” نیاز محور باشند . و استقبال و مشارکت دانشجویان را در برنامه به دنبال خواهد داشت . برنامه ریزی پشت درهای بسته و بدون حضور و نظر افرادی که برای آنها برنامه ریزی می گردد ، خطر ایجاد شکاف بین اهداف ، دیدگاه ها و نظرات برنامه ریزان و نظرات برنامه پذیران را خواهد داشت . ضروری به نظر می رسد در برنامه ریزی ها دیدگاه ، نظرات و میزان رضایت افرادی که برای آنها برنامه اجرا می شود نسبت به وضع موجود فعالیت های فوق برنامه ورزشی و امکانات موجود مورد سنجش و ارزیابی قرار گیرد ، چرا که برنامه برای آنها طراحی گردیده و لزوما” به حضور و رضایت ایشان بستگی دارد (اسدی و اصفهانی ، 1380 ).
لذا در برنامه ریزی برای دانشجویان ، مدیران فوق برنامه ورزشی دانشگاه ها برای این که بتوانند خدمات و فعالیت های اثربخشی را ارائه نمایند ، میزان رضایت دانشجویان مهم ترین اصل در برنامه ریزی فعالیت های فوق برنامه ورزشی دانشگاه می باشد .
حال این سوال مطرح می شود که آیا دانشجویان از فعالیت های فوق برنامه ورزشی رضایت دارند ؟
همه می دانیم دانشجویان و افراد جوان نیازهای خاص خود را دارند و شکل این نیازها تعبیر از نیازهای اولیه ، ممکن است با تغییرات زمان متحول گردد . از طرف دیگر دنیای متغیر کنونی پیوسته در انسان ها و نیازهای آنان تغییر ایجاد می نماید . برای اینکه بتوانیم در مسیر ارضای هر چه سالم تر و اثربخش تر نیازهای جوانان و به ویژه دانشجویان حرکت نمائیم ، دانشجویان باید در تهیه و ارائه فعالیت های ورزش دانشجویی نقش فعال ایفا نمایند و بدین ترتیب حضور دانشجویان در صف و ستاد برنامه های ورزش دانشجویی باید حضوری پررنگ باشد . شک نیست که قسمت های مهمی از تحولات ، موفقیت و اثربخشی سازمان ها ودر پاره ای موارد همه آنها نتیجه اقدامات خوب رهبران است . رهبران و مدیران فعالیت های فوق برنامه ورزشی برای توسعه و اثربخش نمودن فعالیت های حوزه کار خود ، علاوه بر علاقمند بودن به کار خود و عشق ورزیدن به دانشجویان باید از سبک رهبری اثربخش در راستای اهداف سازمانی برخوردار باشند (کرمی ، 1387 ) .
لذا با توجه به اینکه یکی از اهداف فعالیت های فوق برنامه کسب رضایت دانشجویان می باشد و این که محیط های دانشجویی و نیازهای آنها به طور پیوسته در حال تغییر است ، به نظر می رسد که ساختاری ارگانیک برای سازماندهی فعالیت های ورزشی فوق برنامه مناسب تر می باشد . محتوی فعالیت های فوق برنامه اهمیت بسیار در موفقیت و اثربخشی برنامه دارد . در انتخاب فعالیت های فوق برنامه باید دقت و بررسی علمی لازم صورت گیرد ، زیرا برنامه ارائه شده باید مورد علاقه شرکت کنندگان باشد و برای مدیران و کارمندان فوق برنامه دانشجویی مشکل قابل بحث ، انتخاب آن دسته فعالیت هایی است که مورد توجه و علاقه دانشجویان باشد . همان طور که می دانیم فعالیت های ورزشی دارای تنوع بسیار می باشد و انتخاب فعالیت مناسب و مورد علاقه و توجه دانشجو کار آسانی نیست . در انتخاب نوع برنامه شرایط جغرافیایی ، آداب و رسوم فرهنگی ، توانایی های افراد ، سن ، تجربیات ، نیازهای دانشجویی ، امنیت ، تاسیسات و وسایل ورزشی ، تعداد کارمندان و منابع مالی باید مورد توجه قرار گیرد . در بعضی از دانشگاه ها فقدان یک یا چند مورد از عوامل فوق بهانه ای است برای عدم ارائه فوق برنامه درون دانشگاهی . یک مدیر علاقه مند فوق برنامه ورزشی درون دانشگاهی ، بدون توجه به عدم وجود موارد اشاره شده تلاش می نماید تا ارائه دهنده فوق برنامه مناسب دانشجویی باشد . فوق برنامه باید بسیار متنوع باشد . ورزش های تیمی ، فعایت های ورزشی انفرادی و زوجی ، ورزش های ویژه محیط های سرپوشیده و روباز و فعالیت های ورزشی خاص برای افراد خاص باید در محتوی برنامه منظور شود . فعالیت های جسمانی که از عضلات بزرگ بدن استفاده می شود و فعالیت های ورزشی سنتی به منظور بزرگداشت و حفظ این دسته از ورزش ها ، دیگر فعالیت هایی است که باید مورد توجه مدیران فوق برنامه ورزشی قرار گیرند . فعالیت های ورزشی در جهت آمادگی جسمانی و سلامتی ، ابزاری است بسیار باارزش . فعالیت های جسمانی مستمر و پیگیر نه تنها باعث افزایش آمادگی جسمانی ، بلکه باعث توسعه سلامتی و بهزیستی می شود . در محیط های کارگری روسیه تاکید زیاد بر فعالیت های جسمانی مستمر می باشد . زیرا که کارگران سالم و آماده دارای بهره وری بیشتر می باشند . این افراد کمتر مریض می شوند و دارای تولید و بهره وری بیشتر می باشند . کارگران ورزشکار دارای 6 تا 12 درصد تولید بیشتر می باشند و در سال 7 / 2 بیلیون روبل به اقتصاد روسیه کمک می نمایند ( تنعمی ، 1370 ) . لذا مسئله اصلی در این تحقیق این است که : آیا فعالیت های فوق برنامه ورزشی دانشگاه های آزاد اسلامی خراسان رضوی از دیدگاه دانشجویان مطلوب و اثربخش است ؟
1- 3 ) ضرورت و اهمیت تحقیق
در عصر حاضر ماموریت ها و اهداف سازمان ها ، هنگامی تحقق می یابند که از مدیریت اثربخش برخوردار باشند . مدیران در انجام وظایف خود فرآیندی را دنبال می کنند که شامل اجزایی چون : برنامه ریزی ، سازماندهی ، نظارت و کنترل ، انگیزش ، ارتباطات و هدایت و تصمیم گیری است . تحولات و پیشرفت علوم و تکنولوژی و اختصاصی شدن علوم مختلف ، امروزه حاصل سازماندهی دقیق و استفاده بهینه از نیروهای انسانی بوده است (رضائیان ، 1380) و محیط ورزش و تربیت