ی) 183
1. 3. بیان تقاضا ها و منافع 183
2 . 3. تألیف منافع و خواسته ها 183
یکم. نقش مردم در مقبولیت و مشروعیت جامعه شناختی 184
دوم. نقش مردم در کارآمدی انقلاب و نظام اسلامی 185
1.انتخابات و تعیین نوع نظام، رهبران و کارگزاران 185
2. نظارت بر مسئولین نهادهای حکومتی، انتقاد سازنده، تذکر و برخورد با تخلفات 185
3. حفاظت و پاسداری از نظام اسلامی 185
4. تلاش برای تحقق اهداف 186
5. تأمین امنیت 186
6. مشارکت اقتصادی 186
4.خروجی ها (قوای سه گانه) 187
1. 4. قانونگذاری ( قوه مقننه) 188

1 . 1. 4 . کارکرد قانونگذاری188
2. 1 . 4 . کارکرد نظارتی189
2 . 4. اجرای قوانین ( قوه مجریه) 190
1. 2 . 4 . ویژگی های دولتمردان کارآمد 191
2. 2 . 4 . وظایف و کارکردها 192
3 . 4 . ضمانت اجرای قوانین(قوه قضائیه) 193
1. 3 . 4. انتظارات از قوه قضائیه 194
4. 4 . جمع بندی 195
فصل چهارم. شاخصه های کارآمدی سیاسی بر اساس نظریه تکلیف گرایی 197
1. مرحله تشخیص تکلیف 197
1 .1. اهمیت دادن به اطلاعات 197
2. 1 . اهتمام به کارشناسی 198
3. 1. تدوین استراتژی کلان 198
4. 1. اهتمام به برنامه ریزی 198
5. 1. ایجاد نظام تصمیم سازی 198
6. 1. رعایت دو اصل اساسی 198
2. در مرحله انجام تکلیف 198
1. 2 . ایجاد ساز و کار مناسب 198
2. 2. استفاده متناسب و متوازن 198
3. 2. احراز ابتکار عمل 198
4. 2. مواجهه جدی 198
5. 2. تلاش و تدبیر 197
6. 2. توجه مستمر به غایت تربیتی 199
سایر شاخصه های کارآمدی نظام اسلامی از منظر تکلیف گرایی 199
نتیجه گیری 199
بخش پنجم (نتیجه گیری و راهکارهای پیشنهادی)
مقدمه 203
فصل اول. تأثیرات تکلیف گرایی بر کارآمدی سیاسی 210
1. مشروعیت نظام سیاسی 211
2. انگیزه 212
3. اهداف 212
4. برنامه ریزی 213
5. سعی و تلاش عملی213
فصل دوم. راهکارهای پیشنهادی216
1. در مرحله تبدیل217
1. 1. دریافت و انتقال اطلاعات. 217
2. 1. تحلیل اطلاعات 217
3. 1. تدوین سیاست ها و استراتژی های کلان 217
2. در مرحله تطبیق 218
1. 2. شناخت دقیق تر محیط داخلی و بین اللمللی 218
2. 2. آسیب شناسی نظام 218
3 . 2. گسترش راهکارهای نظارتی 218
4. 2. برخورد قاطع با تخلفات 218
5. 2. نهادینه سازی فرهنگ پاسخگویی 218
6. 2. روزآمد کردن شیوه ها 218
3. در مرحله تطابق 218
1. 3. معرفی صحیح کارآمدی نظام اسلامی 218
2. 3. ایجاد همگرایی 219
3. 3. پرهیز از عوامل تنش زا 219
4. 3. استفاده از فرصت ها 219
فهرست منابع 220

فهرست جداول و نمودارها
عنوان صفحه

1. نمودار ایستون برای سیستم سیاسی 16
2. نمودار نظام سیاسی و کارویژه های آن 21
3. نمودار ساختار و کارکرد نظام سیاسی اسلام 21
4. نمودار سیستم سیاسی و سطوح کارکرد ها از نظر آلموند 24
5. نمودار مشروعیت و کارآمدی 38
6. نمودار رابطه مشروعیت و کارآمدی 40
7. نمودار رابطه مشروعیت الهی و کارآمدی 41
8. نمودار چرخه کارآمدی و وفاداری دولت و ملت 42
9. جدول شاخصه های کارآمدی نظام سیاسی 54
10. جدول آثار علمی بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران 72
11. نمودار عمل به تکلیف 145
12. نمودار نظریه ترکیبی با محوریت تکلیف گرایی 175
13. نمودار عملکرد سیستم سیاسی 176
14. نمودار رابطه تکلیف گرایی با کارآمدی سیاسی 214
15. نمودار رابطه متقابل تکلیف گرایی با کارآمدی سیاسی 215
مقدمه) طرح تحقیق)
1. طرح مساله ، بیان هدف و ضرورت آن
یکی از مهمترین مسائل نظامهای سیاسی و انقلاب ها، موضوع کارآمدی سیاسی و موفقیت در دستیابی به اهداف است که ارتباط مستقیمی با بهبود کل نظام اجتماعی، توسعه کشور، جلب اعتماد مردم، افزایش مشروعیت و تداوم حکومت ها دارد. از گذشته های دور، متفکران و اندیشه ورزان جامعه بشری در کنار بررسی انواع نظام های سیاسی و حقانیت آنها، چگونگی تحقق کارویژه های نظام سیاسی در جهت تحقق اهداف، تأمین نیازها و خواسته های مردم را مد نظر داشته اند. امروزه این موضوع یکی از کانون های مباحث سیاسی بوده و روز به روز بر اهمیت آن افزوده می شود. در دوران جدید به علت گستردگی و عمق تأثیرات نظام سیاسی بر سرشت و سرنوشت جامعه و وابستگی شدید و اجتناب ناپذیر سعادت، رفاه و امنیت امروز و فردای اقشار و آحاد جامعه به نوع ساختار و شیوه های حکومتی، این موضوع از جایگاه ویژه ای برخوردار است. از این رو پیرامون ماهیت کارآمدی سیاسی، عوامل تأثیر گذار بر آن، میزان ارتباط و نحوه تأثیرگذاری آن بر سایر موضوعات سیاسی و چگونگی ارزیابی و سنجش آن، دیدگاههای مختلفی در میان اندیشمندان سیاسی وجود داشته و رهیافت های متنوعی – نظیر “تئوری سیستمی”، “تئوری توفیق”، “تئوری رضایت مردم”، “تئوری انجام تکلیف”- ارائه گردیده است.
امروزه پس از گذشت سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی، نظام جمهوری اسلامی با چالش کارآمدی سیاسی مواجه و یکی از سؤالات اساسی مطرح در میان نخبگان داخلی و خارجی، بحث کارآمدی نظام سیاسی اسلام می باشد. بی‌تردید میان صحت و اتقان یک اندیشه سیاسی و کارایی و توانایی نظام سیاسی برآمده از آن در پاسخگویی به مسائل و مشکلات جامعه و تحقق اهداف خویش، رابطه مستقیمی برقرار است. و در کارآمدی نظام های سیاسی لازم است مبانی نظری و اندیشه ای بوجود آورنده آن و سازوکارهای تحقق اهداف، مورد کنکاش و دقت نظر قرار گیرد.
در بررسی اندیشه سیاسی بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، با اصل تکلیف گرایی و عمل بر اساس وظیفه شرعی مواجه می باشیم که در مواضع و تصمیم گیری های متعدد خویش از زمان شروع نهضت انقلابی خویش تا فرایندهای مختلف انقلاب و نظام جمهوری اسلامی، همواره بر رعایت این اصل تأکید داشته و تصریح کرده‌اند که تمامی رفتارهای ایشان بر اساس عمل به تکلیف بوده است: ” ما بنا داریم به تکلیف عمل کنیم”(صحیفه نور، 1383، ج 6: 220).
به همین دلیل در این پژوهش تلاش می شود با بررسی و تحلیل محتوای آثار و اندیشه های امام خمینی (ره) به عنوان بنیانگذار و طراح نظام جمهوری اسلامی، کارآمدی حکومت از دیدگاه ایشان و سازوکار تحقق آن خصوصاً از جنبه تکلیف گرایی مورد کنکاش و دقت نظر قرار گیرد. در این راستا ضمن توضیح و تحلیل “کارآمدی سیاسی” و نظریه های مربوطه به بیان مبانی اندیشه سیاسی بنیانگذار جمهوری اسلامی پیرامون مکانیسم تحقق کارآمدی سیاسی در حکومت اسلامی، و ارتباط تکلیف گرایی با کارآمدی سیاسی از دیدگاه ایشان می پردازیم.
2. پرسش های پژوهش
پرسش اصلی که در این تحقیق بررسی می شود این است که؛
” در اندیشه سیاسی بنیانگذار جمهوری اسلامی تکلیف گرایی چه تأثیری بر کارآمدی سیاسی و ارزیابی آن دارد؟”
و مهمترین پرسش های فرعی تحقیق حاضر عبارتند از:
1.کارآمدی سیاسی چیست؟
2.کارآمدی سیاسی چه نقشی در نظام های سیاسی ایفا می نماید؟
3. راههای ارتقاء کارآمدی سیاسی کدام است؟
4. چه نظریه هایی پیرامون ارزیابی کارآمدی سیاسی وجود دارد؟
5. اندیشه سیاسی بنیانگذار جمهوری اسلامی بر اساس کدام مبانی و اصول شکل گرفته است؟
6 . بنیانگذار جمهوری اسلامی از چه منظری به کارآمدی سیاسی می نگریست؟
7 . بنیانگذار جمهوری اسلامی برای کارآمدی حکومت چه ساز و کاری را پیشنهاد می‌کند؟
8 . در ارزیابی کارآمدی سیاسی، دیدگاه ایشان بر کدامیک از نظریه های مربوطه قابل تطبیق است؟
9. تکلیف گرایی چیست؟
10. معیارها و ضوابط شناخت تکلیف در اندیشه بنیانگذار جمهوری اسلامی کدام است؟
3. فرضیه های پژوهش
در پاسخ به این پرسش ها با مطالعه اندیشه ها و آثار بنیانگذار جمهوری اسلامی این فرضیه ها مورد بررسی است که؛
1. کارآمدی سیاسی و تلاش برای تحقق اهداف نظام سیاسی مورد تاکید بنیانگذار جمهوری اسلامی است رهبر کبیر انقلاب اسلامی از منظر جهان بینی توحیدی و ارزشهای دینی به مقوله حکومت داری، اهداف نظام سیاسی و روشهای تحقق آن نگریسته، و کارآمدی سیاسی در گرو پایبندی فکری و عملی به تعالیم اسلامی است.
2. ایشان در کارآمدی سیاسی همواره بر لزوم انجام وظایف و تکالیف الهی که بر عهده کارگزاران و دولتمردان و بخشهای مختلف جامعه است, تأکید داشتند.
3. کارآمدی سیاسی مورد نظر ایشان مبتنی بر ارزشها و جهانبینی اسلامی در ابعاد مختلف فردی و اجتماعی است و در حوزه مدیریت سیاسی، نظام سیاسی مکلف به رعایت شاخصه هایی نظیر علم و آگاهی، عقلانیت و اجتهاد، مقتضیات زمان و مکان، آرمانگرایی واقع بینانه، مدیریت شایسته سالار، حسن تدبیر، انتقاد پذیری و مشورت و … می باشد که نقش بسیار مهمی در کارآمدی سیاسی و موفقیت نظام اسلامی در تحقق اهداف خویش دارد.
از این منظر تکلیف گرایی بر کارآمدی سیاسی و مولفه های سنجش آن (اهداف، امکانات و موانع)