ک هستند هر تفاوتی در سروتیپ آنتیژنی، واکنشهای بیوشیمیایی، میزبان و توزیع جغرافیایی به دلیل تنوع در درون یک گونه معین از قبیل سالمونلا انتریکا است و براساس مطالعات هیبریداسیون DNA در این گونه معین شناسایی شدهاند Zilles , 2001 ; CDC , 2011)).
در آخرین طبقهبندی که از سال 1989 به بعد توسط لومینورپوپفریوز ارائه شده جنس سالمونلا به دو گونه سالمونلا انتریکا12 و بونگری13 تقسیم شده است. گونه انتریکا خود دارای شش زیرگونه است که هرکدام از آنها سروارهای متعددی دارند.اکثر سروارهایی که در انسان بیماری ایجاد میکنند در تحت گونه یک قرار می گیرند. نامگذاری سروارهای تحت گونه انتریکا در این طبقهبندی براساس محل جغرافیایی و نام ناحیهای است که سرووار برای اولین بار از آن جدا شده است. سرووارهای متعلق به سایرتحت گونهها بعد از نام تحت گونه به وسیله فرمول آنتیژنی مشخص میشود. در فهرستی که در سال 1998گزارش شد تعداد سروارهای سالمونلا به 2449 سرووار افزایش یافته استAksoy, 2004)).
شش زیرگونه انریکا به صورت زیر است (شکل1-1):
1. سالمونلا انتریکا زیرگونه انتریکا (I)
2. سالمونلا انتریکا زیرگونه سالاما14 (II)
3. سالمونلا انتریکا زیرگونه آریزونا15 (IIIa)
4. سالمونلا انتریکا زیرگونه دیآریزونا16 (IIIb)
5. سالمونلا انتریکا زیرگونه هونتنا17 (IV)
6. سالمونلا انتریکا زیرگونه ایندیکا18 (VI)
شکل1-1 . طبقه بندی سروتیپ های سالمونلا
زیرگروه I شامل گروه عمده ای از سالمونلاهای جدا شده از انسان میباشد(%99) که با نام سالمونلا انتریکا زیرگونه انتریکا مشخص میشوند. زیرگونه انتریکا (I)، شامل سرووارهای تیفی19 ، پاراتیفی20 A,B,C، انتریتیدیس21 ، پولوروم و گالیناروم میباشد.
اعضای زیرگونههای II و III و IV، معمولاً در جانداران خونسرد مثل جوندگان و برخی خزندگان یافت میشود و به عنوان میزان طبیعی این جانداران میباشند. سروتیپهایی مانند سالمونلا تیفی و سالمونلا پاراتیفی فقط برای انسان بیماریزا بوده و میزبان غیرانسانی ندارد. سایر سویههای سالمونلا مانند سالمونلا کلرا سوئیس در حیوانات بیماری ایجاد میکنند و اگر وارد بدن انسان شوند بیماری شدیدی تولید میکنند . در نهایت بسیاری از این سویهها میزبانهای اختصاصی ندارند و هم انسان و هم در میزبان غیر انسانی بیماری ایجاد میکنند .( Winn,2006 )
1-2-2- سالمونلا تیفی
باکتری سالمونلا تیفی عامل بیماری تب تیفوئید یا حصبه است. میکروب در اثر خوردن آب آلوده به مدفوع یا ادرار انسان عفونی وارد بدن میشود و چون این میکروب بههمین وسیله نیز از بدن بیمار خارج میشود، میتواند توسط دست ناقلین که در تهیه و توزیع میوهها و غذاها دخالت دارند آب و غذا را آلوده میکند.
منبع دیگر عفونت، خوردن صدف و حلزون آبهای آلوده است. سروتیپ سالمونلاتیفی تنها در انسان سازگاری یافته است لذا تنها ناقلین انسانی منشا این ارگانیسم هستند. علایم بیماری در مدت 12-72 ساعت بعد از مصرف غذای آلوده بروز میکند و با سردرد، اسهال، بی حالی، کرامپ شکمی و دردعضلانی شروع میشود. بیماری خودمحدود شونده است ولیکن در بچهها و افراد سالخورده و یا در افراد مبتلا به بیماریهای مزمن شدت یافته منجربه عوارض شدید و کشندهای مانند سوراخ شدگی روده خونریزی شدید، تشکیل آبسه، پنومونی، کله سیستیت و ترومبوفلبیت میگردد. گروهی از مبتلایان پس از طی دوره حاد بیماری وارد فاز مزمن شده و باکتری را بیشتر از 5 هفته و در برخی تا سالها در کیسه صفرا ذخیره میکنندو 3 % بیماران بهصورت ناقلین سالمونلا در میآیند ( udeze,2010 ; Kidgell, 2002).
2-2-2- سالمونلا انتریتیدیس
سالمونلا انتریکا زیرگونه انتریکا سرووار انتریتیدیس به‌عنوان مهمترین عامل گاستروانتریت در انسان از اهمیت جهانی خاصی برخوردار شده است. انواع مختلف سالمونلا در سال‌های اخیر به‌طور روز افزون به آنتی‌بیوتیک‌های رایج و مصرفی در درمان مقاوم شده‌اند. سالیانه 17 میلیون گاستروانتریت حاد یا اسهال به دلیل سالمونلوزیس غیرتیفوییدی گزارش میشود که سه میلیون منجر به مرگ میشود. گاستروانتریت شایعترین و متداولترین عفونت سالمونلایی در انسان میباشد که توسط سروتیپهای سالمونلا بهویژه سالمونلا تیفیموریو م و انتریتیدیس ایجاد میشود. در اکثر نقاط جهان بررسیهای اپیدمیولوژیک انجام گرفته حاکی از افزایش عفونتهای ناشی از سالمونلا انتریتیدیس میباشد بهطوری که تا سال 1990 این سروتیپ کاملاً جایگزین سالمونلا تیفیموریوم گردید. بهنظر میرسد علت این جایگزینی، استفاده از مواد غذایی بهصورت خام و نیمپز مثل گوشت مرغ، تخممرغ و فرآوردههای آن و همچنین صرف غذا در رستوران میباشد. دوره کمون بیماری معمولا 8 تا 24 ساعت میباشد. ولی گاهی اوقات بسته به تعداد باکتری وارد شده درد، تب و لرز شروع میشود. معمولا اسهال آبکی و گاهی خونی نیز وجود دارد ، از دست دادن آب و به هم خوردن تعادل الکترولیت ها از عوارض این بیماری در افراد پیر یا جوان میباشد.
سالمونلوز حداکثر شیوع را در تابستان دارد . بیماری در شیرخواران، کودکان و همچنین افراد مسن شدت داشته و نگرا ن کننده میباشد. افراد دارای نقص سیستم ایمنی، سوء تغذیه، مبتلایان به بیمار یهای نئوپلاستیک، همچنین ایمنی، سوءتغذیه، مبتلایان به بیمار یهای نئوپلاستیک، همچنین سرکوب کننده ایمنی مصرف میکنند، همچنین خانمهای باردار و افراد مسن از حساسیت بیشتری در برابر عفونت برخوردارند . در مواردی گاستروانتریت سالمونلایی منجر به سپتیسمی، آبسه، استئومیلیت و مننژیت و آرتریت میشود. در اکثر نقاط جهان بهویژه در مناطق گرمسیری مثل آفریقا سالمونلاهای غیرتیفوییدی عامل باکتریمی و سپتیسمی در بچهها میباشد. در مواردی بیماری میتواند منجر به مرگ و میر در افراد حساس شود.
( omwandho, 2010).
3-2-2- سالمونلا کلراسوئیس
سالمونلا قادر است بدون ایجاد علائم تب روده و آنتروکولیت، باعث ایجاد ناخوشی تبدار و باکتریمی مداوم شود. این سندروم، با هریک از سروتایپهای سالمونلا ایجاد میگردد ولی مخصوصا در عفونت ناشی از سالمونلا کلراسوئیس عارض میشود. سندرم بالینی ناشی از باکتریمی سالمونلایی با علائمی نظیر تب هکتیکی که به مدت چند روز تا چند هفته ادامه می یابد و ارگانیسمها را از خون و ندرتا از مدفوع بیماران میتوان جداکرد مشخص میشود. عوارض موضعی باکتریمی در 10% این بیماران، در عرض روزها، ماهها و حتی سالها بعد از شروع باکتریمی، ظاهر میشود Chiu,2004)).
4-2-2- سالمونلا پولوروم
باکتری سالمونلا پلوروم گرم منفی غیرمتحرک میباشد، بیماری آنرا قبلا به عنوان اسهال سفید باسیلی22
میشناختند، اما هر اسهال سفیدی را نمیتوان بهعنوان چهره بالینی بیماری پلوروم به شمار آورد.
در جوجههای زیر سن 3 هفتگی دیده میشود و از نشانیهای آن تلفات بیش از حد انتظار جنینها در داخل تخم مرغ یا مدت کوتاهی پس از بیرون آمدن از آن میباشد. از نشانههای متفاوت و غیراختصاصی کزکردگی و تمایل بهجمع شدن بدور همدیگر، تنگی نفس، بیاشتهائی و مدفوع غلیظ سفیدرنگی که به پرهای اطراف مقعد چسبیده است ظاهر میشود و تلفات متغیر و تا 100 درصد هم میرسد. شکل تحت حاد آن همراه با لنگش و تورم مفصل خرگوشی در جوجههای در حال رشد دیده میشود که درجاتی از کاهش رشد را بهدنبال دارد. پرندگان مسنتر با تاجهائی بیرنگ و چروکیده و بیحال بهنظر میرسند.
در جوجههائی که زمان کوتاهی پس از درآمدن از تخم تلف شدهاند ممکن است پریتونیت همراه با کیسه زرده جذب نشده و ملتهب دیده شود. همچنین ریهها پرخون و کبد تیره رنگ و متورم، خونریزیهای آشکاری برروی سطح آن دیده میشودو در جوجههائی که 1 الی 2 روز پس از بروز نشانی تلف میشود احتمال التهاب سکوم وجود دارد (oie Terrestrial Manual 2012).
5-2-2- سالمونلا گالیناروم
سالمونلا گالیناروم عامل بیماری تیفوئید مرغان است. همانند سالمونلا پلوروم قادر است در خارج از بدن میزبان ماهها به حیات خود ادامه دهد. اولین نشانی بیماری احتمالا افزایش تلفات و بهدنبال آن کاهش مصرف دانه است و درصورتی که پرنده در مرحله تخمگذاری باشد کاهش تولید را نیز بهدنبال دارد. کزکردگی بههمراه ژولیدگی پرها و چشمان بسته علائم معمول بیماری است. تنگی نفس با تنفس سریع ولی اسهال از نوع آبکی تا موکوئیدی زرد رنگ از مشخصترین نشانیهای بالینی بیماری است. کاهش وزن پیشرفته به همراه کمخونی شدید افزاینده موجب چروکیده شدن تاج و ریش میشود.
عامل مسبب بیماری از طریق مدفوع از بدن پرنده مبتلا دفع شده،