یان‌های موجود در جامعه ایران دهه 40 و 50 و چرایی ظهور هر یک از آن‌ها در چارچوب یک گفتمان است.
5- پایان‌نامه: مطالعه توصیفی گفتمان‌های روحانیت در فرایند انقلاب اسلامی ایران، پژوهشگر: مهدی حیدری خراجی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، زمستان 1386.
در این پایان‌نامه، پژوهشگر در بخش اول به بحث پیرامون کلیات تحقیق و مباحث‌نظری می‌پردازد و ضمن اشاره به مطالعاتی که در رابطه با اندیشه فقهی و سیاسی روحانیت صورت گرفته، به تحلیل مؤلفه‌های گفتمان از دیدگاه نظریه‌پردازان آن همچون فوکو، میشل پشتو، مک دانل، روبرت وسنوو تئون ون دایک پرداخته و در ادامه مؤلفه‌های مد نظر در این پژوهش جهت بازشناسی گفتمان روحانیت را بیان می‌کند. در بخش دوم، پژوهشگر به بازشناسی پسینی گفتمان روحانیت در فرایند انقلاب سلامی ایران پرداخته و گفتمان اسلام را به چهار دسته گفتمان اسلام تطبیق‌گرا، مسالمت‌گرا، اصلاح‌گرا و بالاخره گفتمان اسلام تحول‌خواه (اسلام انقلابی) تقسیم می‌نماید و سوالاتی که پژوهشگر در پایان‌نامه خود مطرح می‌کند عبارت‌اند از:1-گفتمان‌هایی که طیّ فرایند انقلاب ایران توسط روحانیون تولید شده است در چند دسته جای می‌گیرد؟ 2-گفتمان‌های روحانیت در فرایند انقلاب از چه مؤلفه‌ها و ویژگی‌هایی برخوردار بودند؟
هر چند در این پایان‌نامه پژوهشگر ضمن توصیف گفتمان‌های شکل گرفته توسط روحانیت، به تقسیم‌بندی طیف‌های مختلف روحانیت در باب گفتمان اشاره نموده است‏‏ اما، سایر گفتمان‌های قابل بررسی در پژوهش حاضر و علل و عوامل شکل‌گیری آن را مورد تحلیل قرار نداده است. همچنین در بحث چارچوب نظری نیز اشاره‌ای به نظریات گفتمانی لاکلاو و موفه نشده است.
6- پایان نامه: بررسی ریشه‌های گفتمان علمای نواندیش در عصر انقلاب اسلامی، پژوهشگر: علی‌النقی عابدی، پژوهشکده امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی شهریور ماه 1387.
در این پایان نامه، پژوهشگر پس از بررسی ادبیات جریان نواندیشی دینی درایران معاصر، به چارچوب نظری تحقیق پرداخته است و پس از بیان کلیات تحقیق مربوط به ادبیات نظری کلاسیک در مورد فرهنگ، به عنوان امری ملموس و عینی، تلاش نموده تا بحران اخلاقی به وجود آمده در عصر انقلاب را با بررسی سیر تاریخی ورود اندیشه‌های غربی به ایران و تقابل این اندیشه‌ها با رمزگان دینی- فرهنگی جامعه ایران نشان دهد و سپس به شرایط ظهور و بروز این گفتمان در عصر انقلاب پرداخته‌ است. از این‌رو، پژوهشگر با پایبندی به الزامات روش نمونه پژوهشی و نیز بهره‌گیری از تئوری‌های وسنو و کالینز در باب شرایط تولید ایده به سراغ شرایط اجتماعی- سیاسی و اقتصادی ایران دهه‌های منتهی به انقلاب سال 1357 ایران رفته است. بر اساس یافته‌های این پژوهش، تغییر در شرایط محیطی مانند شکل‌گیری دولت مدرن، مدرنزاسیون، ظهور طبقات جدید، تضعیف روحانیت سنتی، پیدایش موقعیت‌ها و زمینه‌های نهادی مانند دانشگاه‌ها و مراکز فرهنگی و … و نیز وجود گروه‌های مختلف فکری و به عبارتی پلورالیسم گفتمانی در تولید، انتخاب و نهادینه شدن گفتمان علمای نواندیش نقش موثری داشته‌اند.
هدف اصلی در این پایان‌نامه بررسی گفتمان‌های علمای نواندیش در اوایل دهه‌های 40 تا اواخر دهه‌ی 50 بوده است که سوالات اصلی آن عبارتند از: کدام شرایط تاریخی (سیاسی، اجتماعی و اقتصادی) زمینه‌ساز شکل‌گیری گفتمان اسلام علمای نواندیش در ایران عصر انقلاب بوده است؟ چه‌ عواملی، منابع و فضای اجتماعی لازم را برای رشد گفتمان اسلام علمای نواندیش در ایران عصر انقلاب اسلامی فراهم آورده است؟
اگر چه نویسنده در پژوهش حاضر به گروه‌های فکری مختلف از جمله گفتمان مارکسیستی، گفتمان ملی‌گرا، سازمان‌های چریکی خلق، گفتمان روشنفکران مذهبی غیر روحانی (گفتمان های رقیب) و تولید گفتمان علمای نواندیش پرداخته ولی تنها اندیشه‌های نظریه‌پردان و متفکران آن را در قالب گفتمان مورد بررسی قرار داده و به علل ظهور وگسترش این گفتمان‌ها اشاره‌ایی نکرده است. محقق تلاش نموده است بر خلاف پژوهش حاضر گفتمان مذکور را در چارچوب نظریه لاکلا و موفه مورد تبیین قرار دهد.
7- پایان‌نامه: سیر اندیشه روشنفکری در ایران (1320-1357)، مریم شیپیری، دانشگاه تهران؛ ایران، مهرماه 1381.
هدف از نوشتن پایان نامه مذکور، بررسی علل شکست و به حاشیه رانده شدن روشنفکران ایران در دوران حکومت محمدرضا پهلوی است که بر سیر سه اندیشه رایج این دوره یعنی اندیشه چپ، اندیشه ملی و اندیشه اسلامی متمرکز شده است.
پژوهش حاضر در پی پاسخ گویی به سوالات ذیل می باشد:
1- علل سرخوردگی و ناکارآمدی روشنفکران چیست ؟
2- عدم انسجام درونی، وحدت فکری و ناهماهنگی روشنفکران در ناکارآمدی آنان چه تاثیری داشته است؟
3- آیا علل حاشیه‌نشینی روشنفکران، سیاسی بودن آنهاست؟
4- گرایش روشنفکران به اندیشه چپ در این ناکامی چه تاثیری داشته است؟
پژوهشگر ضمن بررسی سیر اندیشه‌های روشنفکری غرب و تاثیر آن بر روی روشنفکری ایرانی، سیر اندیشه‌ی روشنفکری طی سال‌های 1320-1332،1332-1342- 1342-1357 را مورد ارزشیابی قرار می‌دهد و نقش روشنفکران مذهبی را در انقلاب اسلامی بررسی می‌کند از این رو به کارکرد روشنفکران ملی- مذهبی و نقش و نفوذی که در بین جوانان در جریان روشنفکری داشته‌اند پرداخته شده است.
8- class,politics and Ideoligy in Iranian revolution Intvoduetoin theories of Revoluthion, Mansoor moade,(1993). (new yoyk:clumbia univer sity press.
معدل در کتاب خود تحت عنوان “طبقه، سیاست، ایدئولوژی در انقلاب اسلامی” روایت ویژه‌یی از انقلاب ارائه می‌دهد. که در آن بر عنصر ایدئولوژی به عنوان محور تشکیل دهنده انقلاب تاکید شده است. وی با رویکردی جامعه شناختی و با اتکا به تبیین‌های ساختاری- علی به مساله علل، عوامل و چگونگی ایجاد بحران انقلاب در ایران می‌پردازد. نویسنده با طرح این سؤال که اگر ایران پیش از انقلاب اسلامی اصولا درگیر بحران اقتصادی یا سیاسی عمده‌ای نبوده است، چرا و چگونه انقلاب ایران رخ داده است؟ لذا با طرح این سؤال فرضیه خود را مطرح می‌نماید و با اشاره به این مطلب که گرچه مشکلات اقتصادی و نارضایتی‌های اجتماعی در جامعه ایران بیش از انقلاب وجود داشت ولی هیچ کدام از آنها پیدایش بحران انقلاب اواخر دهه‌ی 1350 را توجیه نمی کند بلکه بحران انقلابی هنگامی رخ داد که در اواخر دهه‌ی 1350 گروه‌های ناراضی در قالب گفتمان انقلابی شیعی تبدیل به گفتمان مسلّط شدند.
آنچه که بیشتر مد نظر ماست و معدل نیز در بخش اول کتاب خود به آن اشاره می‌کند: ارائه نظریه‌های مختلف در باب انقلاب، به بررسی علل شکست گفتمان‌های مخالف سلطنت (مارکسیسم و لیبرالیسم ملی‌گرا) و ظهور گفتمان جدیدی به نام گفتمان انقلاب شیعی می‌پردازد. نویسنده معتقد است که کودتای 1952به عمر گفتمان ملی گرا- لیبرال پایان داد و با توجه به ضعف گفتمان مارکسیستی، یک دوره خلا گفتمانی (مخالف) در ایران آغاز شد، زیرا گفتمانِ مخالف در آن دوره بر مفاهیمی چون ملی‌گرایی، سکولاریزم و اتخاذ شیوه‌های غربی زندگی تاکید می‌کرد که این مفاهیم به‌نحوی در ایدئولوژی دوات شاه تبلیغ می‌شدند. که این خلأ ، با اعمال سیاست‌های شاه باعث گردید تا ایدئولوژی جدیدی به نام گفتمان انقلابی شیعی به عنوان گفتمان مسلط سر برآورد.
تفاوت این کتاب نسبت به پژوهش حاضر این است که نویسنده با رویکردی جامعه شناختی و با روشی ساختاری به‌ تبیین علل وقوع انقلاب می‌پردازد. اما پژوهش حاضر می‌کوشد با رویکردی تبینی، با روش تحلیل گفتمانی علل ظهور و گسترش گفتمان‌های دینی دهه‌ی 40 و50 را مورد واکاوی قرار دهد.
9-Revoluthom in Iran: the Roots g Turmo, Mehran kamrava, london and Neyrk:Routlege,1998.
کامروا در کتاب خود تحت عنوان “انقلاب ایران ریشه‌های آشوب” از سویی با نگرش سیاسی، تحولات مربوط به دولت پهلوی به‌ویژه طی دهه‌ی 1970را که در اثر فشار مورد بحث قرار می‌دهد. تحولاتی و از سوی دیگر وی با نگرش جامعه شناختی، تحولات اجتماعی جامعه‌ی ایران قبل از انقلاب و بالاخص شکل‌گیری گروه‌های مخالف، طبقات اجتماعی حامی آن ها را … مورد بررسی قرارمی‌دهد. وی در بحث چارچوب نظری از یک چارچوب تلفیقی بهره می‌جوید. در نظر او، ارزیابی علل انقلابی نیازمند یک رهیافت بین رشته‌ای است و به لحاظ روش‌شناسی با اتکا به تبیین های ساختاری علی به‌علل وقوع انقلاب می‌پردازد.
نویسنده ضمن پرداختن ریشه‌های تاریخ